Poznan, 4 korrik –
Javë e parë të korrikut në agjenden time të ngjeshur data e 4 korrikut tregonte se duhet të isha në Poloni. Me saktësisht në qytetin e Poznań – në gjysmë të rrugës midis Varshavës dhe Berlinit – ishte zgjedhur si paika më e mirë që të zhvillohet Samiti i Ballkanit Perëndimor.
Në takimet tre-ditore të Samitit të Ballkanit Perëndimor do marrin pjesë gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor që morën pjesë në procesin e para-anëtarësimit në Berlin.
Rreth 1,500 vetë pritet të marrin pjesë në samit, duke përfshirë më shumë se 1000 mysafirë. Samiti të ndiqet nga 14 kryeministra.
Mes atyre që do të mbërrijnë në Poznan janë kancelarja gjermane, kryeministri britanikë dhe francezë. Ata pritet të diskutojnë çështjet më të rëndësishme për rajonin e Ballkanit Perëndimor.
Samiti i Poznanit bazohet në samitet e mëparshme të Berlinit, Vjenës, Parisit, Triestes dhe Londrës në kuadër të Procesit të Berlinit, si dhe Samitit BE-Ballkani Perëndimor në Sofje të vitit 2018.
Po sa arrita në Poznan, u prita nga ministri i Punëve të Jashtme të Polonisë, Jacek Czaputowicz.
Në seancën plenare të ministrave të punëve të jashtme në ditën e parë të Samitit të BE-së për Ballkanin Perëndimor të gjithë udhëheqësit ranë dakord që Procesi i Berlinit demonstron angazhimin e tyre për arritjen e një rajoni të qëndrueshëm, të sigurt dhe të begatë të Ballkanit Perëndimor.
Ballkani Perëndimor është pjesë e Evropës: ndajnë vlerat e përbashkëta, të njëjtën histori, të njëjtën gjeografi, të njëjtën trashëgimi kulturore dhe një të ardhme të përcaktuar nga mundësitë dhe sfidat e përbashkëta.
Liderët riafirmuan njëzëri mbështetjen e tyre të qartë për perspektivën evropiane të Ballkanit Perëndimor. Në këtë kontekst, qeveria polake ritheksoi bindjen e saj se e ardhmja e të gjithë rajonit është në Bashkimin Evropian.
Ne të gjithë liderët e Ballkanit Perëndimor rikonfirmuam angazhimin tonë për forcimin e shtetit ligjor, të drejtave themelore dhe qeverisjes së mirë në rajon. Ramë dakord për rëndësinë e bashkëpunimit rajonal, marrëdhënieve të fqinjësisë së mirë dhe pajtimit, të cilat janë thelbësore për përparimin e rajonit në rrugën evropiane.
Gjithashtu u angazhuam për tejkalimin e vështirësive aktuale në rajon në mënyrë që të arrihet përparim thelbësor në fusha të tilla si integrimi ekonomik rajonal dhe lidhja për të mirën e qytetarëve dhe operatorëve ekonomikë.
Gjatë fjalës time potencova se Ekonomia, Shoqëria Civile dhe Siguria janë të gjitha tema me rëndësi të madhe për Kosovën dhe për rajonin.
Thash se duke pasur parasysh se natyra e marrëdhënieve në rajonin e Ballkanit Perëndimor është komplekse, e ndërtuar mbi mosbesimin dhe mosmarrëveshjet e vazhdueshme, integrimi socio-ekonomik bëhet akoma më i vështirë dhe shumë më i pastrukturuar.
“Ne nuk mund të ndërtojmë marrëdhënie bashkëpunuese në Ballkan përderisa e mohojmë të kaluarën dhe prandaj procesi i pajtimit mbetet i bllokuar. Ne nuk e kemi ndërtuar të ardhmen derisa të vendoset paqja për viktimat e së kaluarës”, thash para ministrave të jashtëm të Ballkanit Perëndimor.
Potencova se nuk mund të ndërtohet e ardhmja në Ballkan duke imponuar vendime politike për qytetarët në vende të tjera dhe duke prishur mirëqenien e tyre.
“Kosova nuk dëshiron të kushtëzoj çdo përpjekje për të gjetur zgjidhje për çështjet e pazgjidhura, por vazhdon të konsiderojë se bashkëpunimi i bazuar në marrëveshje dhe respektimi i ndërsjellë është rruga për të ecur përpara”, thash duke shtuar se besojmë fuqishëm se e ardhmja e përbashkët në Evropë është e mundur dhe vështirësitë e sotme mund të tejkalohen duke ndërtuar perspektivën e së ardhmes për popullin tonë.
U thash të pranishmëve se kam folur shumë për procesin e Liberalizimit të Vizave gjatë shtatë viteve të fundit, që nga fillimi i udhërrëfyesit për liberalizimin e vizave në vitin 2012.
“Megjithatë, unë ende duhet të tregoj se pse Kosova meriton liberalizimin e vizave dhe rëndësinë e saj – jo vetëm për Kosovën, por edhe për një perspektivë të qëndrueshme evropiane”
Integrimi Ekonomik Rajonal
Në kuadër të takimit liderët e Ballkanit Perëndimor njohën rëndësinë e bashkëpunimit rajonal dhe riafirmuan angazhimin e tyre të fortë për Zonën Ekonomike Rajonale, zbatimin e reformave që synojnë të sjellin prosperitet në rajon dhe forcimin e lidhjeve ekonomike midis ekonomive të Ballkanit Perëndimor dhe përshpejtimin e konvergjencës me BE-në.
Ata mirëpritën arritjet e arritura në zbatimin e Planit Shumëvjeçar të Veprimit të Zonës Ekonomike Rajonale (MAP REA) dhe njohën vështirësitë aktuale të lidhura me tregtinë që kanë ndikuar në kapacitetin e rajonit për të përmbushur plotësisht.
Ata u zotuan të bëjnë përpjekjet e tyre më të mira për të kapërcyer këto vështirësi në mënyrë që të përmbushin prioritetet e përcaktuara për 2019/20 të përshkruara nga Këshilli i Bashkëpunimit Rajonal (RCC) dhe Sekretariatet e CEFTA-s për secilën nga katër shtyllat.
Është miratuar Deklarata për Njohjen e Kualifikimeve të Arsimit të Lartë, e cila parashtron një model njohjeje automatike për kualifikimet e arsimit të lartë dhe periudhat e studimit të kaluara jashtë vendit.
Udhëheqësit e Ballkanit Perëndimor vunë në dukje se, pavarësisht progresit të bërë, negociatat për njohjen e ndërsjellë të kualifikimeve profesionale nuk ishin të mundura të përfundonin në kohë për Samitin e Poznanit dhe ata u zotuan të punojnë për të gjetur forma të përshtatshme për të siguruar dhënien në kohë të rezultateve. ne kete aspekt.
Duke njohur rëndësinë e kërkimit dhe inovacionit për zhvillimin e ardhshëm të rajonit, udhëheqësit e Ballkanit Perëndimor presin me padurim nisjen e qendrës rajonale të bashkëpunimit kërkimor për të mundësuar rrjetëzimin midis studiuesve, duke përfshirë një hartë rajonale të infrastrukturës kërkimore dhe kompletimin e protokolleve rajonale të aksesit të hapur në infrastrukturën kërkimore. në kohë për Samitin e ardhshëm.
Udhëheqësit e Ballkanit Perëndimor ritheksuan rëndësinë e bashkëpunimit rajonal në politikën e investimeve dhe mirëpritën miratimin dhe zbatimin e Planeve të Veprimit të Reformës Individuale në përputhje me Axhendën Rajonale të Reformës së Investimeve.
Deklarata e përbashkët e Politikave Ministrore drejt zhvillimit të standardeve të pranueshme rajonalisht për negocimin e Marrëveshjeve Ndërkombëtare të Investimeve, në përputhje me kornizën e politikës së investimeve dhe standardet e BE-së.
Liderët e Ballkanit Perëndimor morën përsipër të intensifikojnë përpjekjet e bashkëpunimit rajonal në fushën e diversifikimit të tregjeve financiare, me fokus në tregjet e kapitalit që synojnë të zgjerojnë aksesin në financa në Ballkanin Perëndimor.
Ata mirëpritën gjithashtu nismën e Bankës Botërore për hartimin e diagnostifikimit të tregjeve financiare të Ballkanit Perëndimor. Ata morën parasysh përgatitjen e udhëzimeve praktike për zhvillimin e tregjeve të kapitalit dhe marrëveshjen për të përsëritur dhe përshtatur udhëzimet praktike për të gjitha ekonomitë e Ballkanit Perëndimor.
Udhëheqësit e Ballkanit Perëndimor vunë në dukje se pavarësisht rimëkëmbjes së mirë ekonomike në rajon, situata e tregut të punës mbetet sfiduese, me një ritëm të ngadaltë të krijimit të vendeve të punës dhe papunësisë që mbetet i lartë, veçanërisht midis të rinjve, grave dhe grupeve të margjinalizuara.
Ata ranë dakord se një politikë arsimore e cila i përgjigjet kërkesave të ekonomive gjithëpërfshirëse në rajon mbetet një prioritet i rëndësishëm, ashtu si edhe bashkëpunimi ndërmjet arsimit dhe formimit profesional dhe sektorit privat.
Të rinjtë e rajonit duhet të pajisen më mirë me një gamë të gjerë aftësish, nga aftësitë bazë deri te sipërmarrja dhe aftësitë e buta.
Kjo mund të arrihet përmes një ekosistemi të përmirësuar të të mësuarit gjatë gjithë jetës, duke filluar nga edukimi i fëmijërisë së hershme deri tek mësimi i të rriturve, dhe një qeverisje të përbashkët midis sistemeve arsimore dhe botës së punës, në mënyrë që të përfshihet sektori privat në hartimin e skemave të trajnimit dhe praktikës.
Udhëheqësit ranë dakord që nevojat e ardhshme të aftësive duhet të parashikohen për të trajnuar të rinjtë e sotëm sipas kërkesave të tregut të punës së së nesërmes. Pa këtë parashikim, mospërputhjet e aftësive, papunësia, nënpunësimi dhe përfshirja sociale do të jenë burime në rritje të shqetësimeve.
Udhëheqësit pranuan se ndërmarrjet e ekonomisë sociale shpesh vuajnë nga mungesa e dukshmërisë dhe njohjes në Ballkanin Perëndimor.
Ata mirëpritën mbështetjen e ofruar nga Komisioni Evropian për ndërgjegjësimin dhe veprimet e politikave në pesë shtyllat që përfshijnë nevojat e sektorit: akses në financa, akses në tregje, kushte kornizë, inovacion social dhe dimension ndërkombëtar.
Zhvillimi i ekonomisë sociale dhe i sipërmarrjes sociale është një rrugë premtuese për Ballkanin Perëndimor dhe përfaqëson një zonë me interes të përbashkët ku reformat e kombinuara me financimin e dedikuar mund të mundësojnë një ekosistem të lulëzuar për rritjen e ekonomisë sociale/sipërmarrjes sociale.
Udhëheqësit mirëpritën skemën 10 milionë euro të Garancisë për Rininë e nisur nga Komisioni së bashku me Fondin Evropian të Investimeve në fillim të vitit 2019. Skema do të mbështesë punësimin e të rinjve në Ballkanin Perëndimor dhe pritet të nxisë investime prej të paktën 60 milionë euro për të rinjtë në rajon për të forcuar kapacitetet e tyre sipërmarrëse dhe për të ofruar mundësi punësimi.
Investimet e Sektorit Privat dhe aksesi i NVM-ve në financa
Liderët pranuan nevojën për një sektor privat të shëndetshëm për të arritur një potencial të plotë të rajonit. Prandaj, udhëheqësit ripohuan angazhimin e tyre të plotë për të mbështetur zhvillimin e sektorit privat duke përdorur një kuti instrumentesh që variojnë nga lehtësimi i aksesit në financa deri te përmirësimi i kapaciteteve sipërmarrëse. NVM-të në veçanti janë aktorët kryesorë për rritje ekonomike të qëndrueshme dhe gjithëpërfshirëse, të cilat kërkojnë mbështetje të vazhdueshme.
Udhëheqësit vunë në dukje se Kontributi i BE-së në zhvillimin e sektorit privat në rajonin prej 320 milionë euro që nga viti 2005 nëpërmjet Fondit për Zhvillimin dhe Inovacionin e Ndërmarrjeve (BB EDIF), Fondi Evropian për Evropën Juglindore (EFSE) dhe Fondi i Gjelbër për Rritje (GGF). ) ka shfrytëzuar kapitalin privat prej rreth 3.7 miliardë euro për të rritur kompanitë përtej kufijve, për të krijuar vende pune dhe për të promovuar teknologji të pastra të shpërndara në më shumë se 100 000 kredi.
Për të përforcuar këto përpjekje, Komisioni Evropian po zbaton një garanci shtesë prej 150 milion euro, e cila do të ndahet plotësisht përmes një Thirrje për Projekte më vonë këtë vit. Kjo do të hapë mundësi shtesë për grumbullimin e kapitalit privat për sektorët e NVM-ve të pashërbyera si bujqësia, tregtia dhe dixhitalizimi ose për investime të gjelbra nga familjet dhe bashkitë.
Forumi i Biznesit i Ballkanit Perëndimor
Liderët përshëndetën rezultatet e Forumit të Biznesit që shoqëroi Samitin. Zhvillimi ekonomik i Ballkanit Perëndimor, i lehtësuar nga iniciativat e integrimit rajonal dhe axhenda e Connectivity, qëndron, në fund të fundit, mbi supet e komunitetit të biznesit. Ky event, i organizuar në një format të hapur dhe duke mbledhur sipërmarrës që përfaqësojnë tërësinë e partnerëve pjesëmarrës dhe sektorëve të ekonomisë, përforcoi lidhjet në industritë vendimtare, duke krijuar zinxhirë vlerash evropiane.
Forumi i Biznesit të Ballkanit Perëndimor shërbeu si një platformë për një diskutim publik midis qeverive, bizneseve dhe shoqërisë civile mbi çështjet kryesore me të cilat përballet ekonomia: tranzicioni i energjisë, zhvillimi i infrastrukturës së transportit, financimi i sipërmarrjes, ekonomia dixhitale si dhe arsimi dhe trajnimi profesional. , dhe sipërmarrjes sociale. Gama e larmishme e zërave nga sektori publik dhe privat mundësoi një debat të hapur dhe të ndershëm mbi sfidat aktuale dhe rrugët përpara.
Integrimi i Romëve
Liderët e Ballkanit Perëndimor pranuan nevojën për një angazhim të përbashkët për të rritur përpjekjet për integrimin e popullsisë rome, si një nga grupet më të cenueshme në shoqëritë e rajonit. Ata ranë dakord se prosperiteti ekonomik i rajonit duhet të shkojë paralelisht me perspektivat e qëndrueshme të përfshirjes sociale. Prandaj, liderët e Ballkanit Perëndimor miratuan deklaratën për Integrimin e Romëve (shih Aneksin).
Ata u zotuan të ndërmarrin hapat e nevojshëm për të arritur, deri në datën e pranimit, angazhimet konkrete të marra për integrimin e romëve në fushat e punësimit, strehimit, arsimit, shëndetësisë, regjistrimit civil dhe mosdiskriminimit. Ata ranë dakord gjithashtu të rishikojnë progresin e bërë në arritjen e tyre në kuadër të samiteve të ardhshme të liderëve të Ballkanit Perëndimor.
Për më tepër, liderët e Ballkanit Perëndimor konfirmuan angazhimin e tyre për të marrë të gjitha masat e nevojshme për të përshpejtuar transpozimin dhe zbatimin pa probleme të acquis nën Komunitetin e Transportit. Në këtë kuadër, partnerët e Ballkanit Perëndimor presin të punojnë me Sekretariatin e Përhershëm – kur të jetë plotësisht funksional – për të arritur këtë angazhim.
Ata ranë dakord se përfundimi urgjent i Masave të Reformës së Lidhshmërisë për krijimin e tregjeve të organizuara dhe të lidhura të energjisë elektrike në rajon me objektivin e integrimit të tyre në tregun e brendshëm të energjisë elektrike të BE-së është i një rëndësie të madhe. Diskutimet kanë nënvizuar më tej rëndësinë e përpjekjeve për dekarbonizimin e sistemit energjetik deri në vitin 2050.
Udhëheqësit e Ballkanit Perëndimor mirëpresin gjithashtu mbështetjen e Komisionit Evropian në fushën e sigurisë kibernetike dhe zhvillimit të brezit të gjerë dhe janë të përkushtuar të rrisin kapacitetet e përgjithshme në këto fusha të rëndësishme për lidhjen në rajon.
Udhëheqësit e Ballkanit Perëndimor miratuan gjithashtu parimet e Deklaratës së Talinit për qeverisjen elektronike dhe mirëpritën ftesën e BE-së për t’u bashkuar me një sërë nismash dixhitale evropiane si Trupi i Rregullatorëve Evropianë për Komunikimet Elektronike (BEREC) dhe Rrjeti i Zyrave të Kompetencës me brez të gjerë.
Udhëheqësit e Ballkanit Perëndimor ripohuan rolin thelbësor të shoqërisë civile në ndërtimin e demokracive pjesëmarrëse që Ballkani Perëndimor po përpiqet të bëhet, dhe u angazhuan të jenë vigjilentë ndaj çdo kërcënimi për zmbrapsjen dhe zvogëlimin e hapësirës për gëzimin e të drejtave qytetare siç përcaktohet në ligj. kornizat e rajonit.
Forumi Think Tank dhe Forumi i Shoqërisë Civile
Liderët përshëndetën faktin që komuniteti i ekspertëve nga Ballkani Perëndimor u përfshi në mënyrë të strukturuar në përgatitjen e Samitit.
Është njohur roli i organizatave joqeveritare si partnerë të qeverisë në krijimin e politikave që lidhen me të mirën publike. Liderët konfirmuan mbështetjen për zhvillimin e bashkëpunimit rajonal ndërmjet grupeve të ekspertëve për të rritur kapacitetet e tyre dhe për të përpunuar propozime të përbashkëta për zgjidhje për problemet thelbësore të rajonit.
Forumi Rajonal Think Tank në Shkup, i cili u parapri nga tryeza të rrumbullakëta në të gjitha kryeqytetet e Ballkanit Perëndimor, dhe Forumi Think Tank në Poznań rekomanduan që roli i komuniteteve lokale në procesin e Berlinit dhe integrimin evropian duhet të forcohet përmes zhvillimit të tyre administrativ dhe financiar. kapacitetet.
Forumi Think Tank kërkoi mbështetjen e vendosur të të gjitha palëve të interesuara pasi strukturat rajonale dhe bashkëpunimi rajonal varen rrënjësisht nga gjendja e marrëdhënieve dypalëshe në rajon dhe rekomandoi që formati të vazhdojë.
Udhëheqësit riafirmuan rëndësinë e të rinjve për të ardhmen e Ballkanit Perëndimor dhe nevojën për të trajtuar ikjen e trurit.
Ata mbeten të shqetësuar për mungesën e vazhdueshme të mundësive për të rinjtë në rajon. Ata ranë dakord se nevojiten përpjekje të shtuara për të ofruar mundësi për të rinjtë që do të inkurajonin pjesëmarrjen dhe sipërmarrjen, do të modernizonin arsimin, do të rrisnin aftësitë specifike të punës dhe mundësitë e punësimit dhe do të inkurajonin qarkullimin e trurit dhe përfshirjen sociale dhe ekonomike.
Udhëheqësit pranuan se sulmet hibride janë një kërcënim për paqen dhe stabilitetin kombëtar dhe rajonal dhe se qëndrueshmëria shoqërore dhe shtetërore ndaj sulmeve të tilla duhet të forcohet.
Ky proces kërkon një vlerësim të mirë të dobësive dhe Udhëheqësit mirëpritën ofertën e Shërbimit Evropian të Veprimit të Jashtëm për të kryer vlerësime hibride të rrezikut të kërcënimit. Katër nga partnerët e Ballkanit Perëndimor po i nënshtrohen vlerësimeve të tilla. Udhëheqësit ftuan gjithashtu BE-në të mobilizojë mjetet e saj ekzistuese për të zbutur rreziqet.
Luftimi i dezinformimit
Udhëheqësit pranuan rëndësinë e një demokracie të shëndetshme të bazuar në politika dhe legjislacion të shëndoshë mediatik dhe detyrën e tyre për të mbrojtur demokracinë kur ajo mund të minohet nga kërcënimi i dezinformimit.
Ata njohën rëndësinë e promovimit të vlerave dhe parimeve demokratike, në kontekstin e një mjedisi informacioni që i nënshtrohet ndikimit të jashtëm dhe politik në një peizazh mediatik sfidues, që mund të jetë subjekt i ndikimeve drejtuese dhe keqdashëse.
Udhëheqësit u angazhuan gjithashtu për të forcuar qëndrueshmërinë e medias dhe shoqërisë së BE-së dhe Ballkanit Perëndimor për të trajtuar dezinformimin, për të forcuar bashkëpunimin me partnerët institucionalë, palët kryesore të interesit, gjigantët e teknologjisë dhe akademinë.
Udhëheqësit arritën në përfundimin se procesi i Berlinit ka dhënë rezultate në drejtim të bashkëpunimit ekonomik dhe integrimit socio-ekonomik.
Axhenda e Lidhshmërisë dhe Zona Ekonomike Rajonale po nxisin zhvillimin ekonomik dhe e afrojnë rajonin më afër për të mirën e të gjithëve. Procesi është gjithashtu një forum i rëndësishëm që bashkon liderët për diskutim të hapur.
Udhëheqësit e konsiderojnë të rëndësishme përfshirjen e njerëzve dhe përfaqësuesve të tyre në dialogun e Procesit të Berlinit. Për këtë qëllim, ata mirëpritën propozimin e disa parlamenteve të Procesit të Berlinit për të kontribuar në këtë dinamikë nëpërmjet organizimit të një dialogu parlamentar që mbulon të gjitha fushat e mundshme të marrëdhënieve tona politike, ekonomike, sociale, kulturore dhe të sigurisë. Pjesëmarrësit mbështetën perspektivën e një takimi ndërparlamentar përpara samitit të ardhshëm, duke u lënë në dorë parlamenteve të përcaktojnë modalitetet dhe përmbajtjen e shkëmbimeve të tyre.
Liderët përshëndetën Presidencën e parë të përbashkët të Republikës së Bullgarisë dhe Republikës së Maqedonisë së Veriut për vitin 2020.
Mbajtja e bashkë-presidentit nga Republika e Maqedonisë së Veriut është një simbol i rëndësishëm i pronësisë më të madhe të procesit nga rajoni.