Author: Liridon Llapashtica

Nga Behgjet Pacolli

— Ditët e fundit u mbush një vit prej ndarjes nga jeta të intelektualit të shquar Arben Xhaferi. Ai iku i qetë në një ditë pushimesh, pa na lajmëruar, besnik i një besimi të pashpallur të kahershëm të tij, që të mos lodhte të tjerët për ta nderuar edhe kur të vdiste. Përballë një vdekje si kjo, me mesazhet që na përcolli, megjithatë ne bashkëkohësit e tij, duhet të pyesim: a e kemi nderuar ne si duhet këtë njeri të madh, në jetë dhe pas saj? Pyetja vjen prej dikujt si unë që vetëm kohët e fundit para se ai të largohej nga ne, pata rastin të komunikoja me të në një qasje miqësore. Ai s’kishte mbetur peng i fushatave baltosëse ndaj meje, që ishin organizuar prej kohësh dhe ky fakt në vetëvete më jepte energji pozitive. Ai kurrë nuk merrej me thashetheme dhe s’mbetej peng i tyre. Munda të diskutoja dhe të merresha vesh me Arbenin, për inisiativa të mëdha në realizim të një ideje themelore të tij, për krijimin e Komunuelthit ekonomik shqiptar. Ishte vërtet një kënaqësi e madhe njerëzore të shkëmbeja fjalë dhe ide me këtë figurë shumëpërmasore  të shqiptarisë. I mbaj mend me krenari mesazhet e tij për mua: të paktën ti i ke dhënë Kosovës dhe nuk i ke marrë asaj. Nuk do kesh asnjëherë dikënd që do të rrahë supet dhe do të të lavdërojë. Do vuash shumë nga sinkronizimi i sinqeritetit me politikën. Këto fjalë të tij më kujtohen vazhdimisht në tallazin e betejave të mia politike.

Pse unë mendoj se ky njeri duhet të nderohet shumë pas vdekjes nga ne bashkëkohësit, nga kombi ynë, nga pjesët e kombit, në Shqipëri, Maqedoni, Kosovë dhe kudo?  Mbase s’kam shumë ç’të shtoj ç’ka është thënë rreth tij, por ka diçka që mund të them e që lidhet me nderimin që Arben Xhaferit duhet t’i bëjë kryeqyteti i Kosovës, Prishtina. Janë disa arsye që po i parashtroj më poshtë.

Arben Xhaferi është dikushi që e ka lidhur me Prishtinën një pjesë e rëndësishme e veprimtarisë së tij njerëzore, profesionale dhe intelektuale. Ai ka qenë pjesë aktive e një veprimtarie të ethshme prej rilindasi në krijimin dhe zhvillimin në Prishtinë të një elite kulturore të nivelit të lartë, konkuruese me atë të njësive të tjera të ish Jugosllavisë së dikurshme. Ai ka punuar në Televizionin e Prishtinës duke përçuar prej andej dituri, kulturë bashkëkohore për brezat e rinj, që pastaj u bënë luftëtarët e lirisë. Mbi supet e këtij titani dhe bashkohanikëve të tij, Ibrahim Rugova, Rexhep Qosja, Adem Demaçi, Fehmi Agani, Veton Surroi, etj, u mbështet ringjallja kulturore e Kosovës, si parathënie ideologjike e luftës për liri. Asokohe Prishtina ka qenë vatra më e rëndësishme kulturore, universitare e patriotizmit shqiptar në ish Jugosllavi, që rrezatonte kudo në gjithë territorin e saj, kudo ku flitej shqip. Arbeni me shqipen e tij, me dijet e tij, me modelin e intelektualit, ka qenë gjithmonë një pikë e rëndësishme referimi në konstelacionin e figurave intelektuale të kohës.  Unë si njeri politik, si njeri i ndërmarrësisë dikur, si fqinjë tij, jam i nderuar që po shkruaj sot për Arbenin. Do ndihesha më i nderuar nëse bashkëkohanikët e tij, pjesë e elitës kulturore të Prishtinës dje dhe sot, do të kujtoheshin gjithashtu për të dhe mesazhet e tij. Më shtyu të shkruaja njëlloj heshtje ndaj figurës së tij

Arben Xhaferi ka qenë dikushi që e ka mbështetur këtë luftë me idetë e tij, me tezat e tij, njëjtë sikur bëri dhe me luftën e shqiptarëve në Maqedoni, të cilës i dha drejtimin e duhur politik dhe kombëtarist.

Arben Xhaferi ka qenë konsultuesi i rëndësishëm për aktet nga të cilat zu fill pavarësimi, shtetësia e Kosovës, Kushtetuta, institucionet, imazhi i saj i përbotshëm.

Arben Xhaferi është dikush që dhe i vdekur, i duhet brezave të kosovarëve që kalojnë nga Prishtina, për të përkujtuar një shembull politikani, filozofi, veprimtari politik unik në llojin e vet. Ai shpesh u bë fytyra e ditur, e mençur, e urtë, e shqiptarëve në botë, ashtu si e përcollën mediat më të rëndësishme botërore. Ai kurrë nuk ju largua yllit polar tësjelljes së popullit tonë në rrafsh global- aleancës me perëndimin. Edhe kur s’ishte dakord me shumë qëndrime tëpërfaqësuesve të tij, ai kurrë s’foli në publik kundër tyre, duke mbajtur parasysh rrethanat ku gjendej populli i Kosovës, kancelaritë ku merreshin vendime të rëndësishme për të dhe gjithçka ai thonte, ishte me vend.

Ndaj ne kosovarëve, sot na duhet një shesh, një rrugë, një monument i tij në një vend qendror të Prishtinës, krahas heronjve të tjerë të luftës dhe të pavarësisë, sepse edhe nëse ai s’përdori armët, diti të drejtonte mirë mendjen e atyre që i përdorën ato.

Ne, bijve tanë, atyre që do të vijnë pas nesh, do na duhet një dëshmi që të na përkujtojë një politikan që kurrë s’rendi pas pozitave, pushtetit, kontrollit të tij, qoftë kur ishte aktiv, qoftë kur sëmundja ia kufizoi veprimtarinë publike.

Të gjithë kosovarëve, klasës politike, i duhet një pasqyrë ku të shohë veten, të ballafaqojë veten me një politikan si ai që kurrë nuk shau kundërshtarin e vet politik, armikun e vet kombëtar, por tregoi moderacion, konstruktivitet, pajtueshmëri me të gjithë dhe epërsinë e kombit tonë mbështetur në historinë dhe të sotmen e tij.

Për kaq shumë arsye unë do propozoja që një rrugë apo shesh i Prishtinës të mbajë emrin e Arbenit dhe aty të ngrihet një bust i tij. Kosova duhet ta bëjë këtë për Arbenin që ka qenë dhe biri i saj. Çdo vend në rajon i nderon vfigura të tilla që janë emblematike për historinë e tyre. Pse jo Arbeni që ka një kontribut kaq të jashtëzakonshëm.

Në emër të Lëvizjes për Union ekonomik shqiptar, nun i të cilës ishte Arbeni, unë do të mbështes botimin e veprës së tij politike, filozofike, kombëtare. Brezat e rinj, do të kenë kështu një gur kilometrik në rrugën e kombit për begati dhe zhvillim.

Një komb, një popull serioz dhe i dëshmuar, ka librin e vet të kujtesës së përjetshme. Arben Xhaferi duhet të ketë faqet e veta në këtë libër duke e nderuar këtë libër ku është rezervuar vendi i tij. Prishtina duhet të shkruajë një shenjë nderimi të saj për Arben Xhaferin.  Në këtë vit të parë të largimit të tij nga jeta, unë i them familjes: i përjetshëm qoftë kujtimi i tij!

Nga Behgjet Pacolli

— Po i përcjelli me vëmendje kudo ku ndodhem debatet e shumta që zhvillohen në mediat tona. Mundohem të kuptoj pse njera temë debati është më e pranishme se tjetra. Pse në një temë përfshihen më shumë debatues, pse ajo temë qëndron më gjatë në media  etj. Kështu korriku ka qenë muaj kur për arsye të kuptueshme, politika dhe jeta sociale bëhet më e qetë, por mediat kanë sjellë shumë tema debati. Është debatuar rreth shkrimeve të disa analistëve për luftën, për dy vjetorin e aksionit në veri, për përmbajtjen e bisedimeve të Brukselit, etj.

E kam nga një pikëpamje për secilën prej këtyre temave dhe mund ta them shkurt atë. Për temën e të ashtuquajturave krime të luftës, them se kur Gjykata gjegjëse e jep përgjigjen, atëherë s’kemi pse të shpikim debate që na ndajnë dhe largojnë nga njeri tjetri. Për aksionin e kryer dy vite më parë, inicuar dhe nga vendimi i qeverisë së Kosovës për reciprocitetin, mund të them se ai aksion, vuri në lëvizje një proces të madh politik siç është ai i Brukselit. Për negociatat e Brukselit, mund të pohoj me bindje se kryeministri po na përfaqson me dinjitet siç duket dhe nga ankesat që vijnë nga pala serbe. Ndërkohë jam i bindur se përfaqsuesja perëndimore nuk na ka thirrur atje për t’i bërë ndonjë shërbim Serbisë, por për t’i bërë shërbim paqes në rajon.  Por, ajo çka më brengos  është pse flitet, debatohet pak ose aspak për temën e ikjes nga Kosova të qindra apo mijëra bashkatdhetarëve tanë në mënyrë të organizuar. Në medie flitet për keqtrajtime të tyre në Hungari, por shumë pak, debatohet për arsyet e ikjes së tyre nga Kosova. Çfarë ka ndodhur këtë vit që fluksi i të ikurve është rritur shumë ? Pse ata zgjedhin Beogradin për të kaluar në vendet e hapësirës Shengen ? Si ka mundësi që ata nisen në mënyrë të organizuar nga qendra e Prishtinës dhe nuk reagohet ndaj organizatorëve, etj. Pse nuk organizohet një fushatë informuese ndaj këtyre njerëzve që ta dinë se nëse vazhdojnë të ikin kështu, Kosova nuk do ta marrë liberalizimin e vizave ? Duhet dhe ta dinë se nëse do të vazhdojnë të ikin si klandestinë në mënyrë kaq masive prej Kosovës, atëherë dhe Shqipëria apo ndonjë shtet tjetër do ta rrezikojë liberalizimin e vizave !

Mbi  të gjitha unë dua të flitet për arsyet themelore të ikjes së tyre nga vendi. Kjo është temë thelbësore e jetës sonë politike dhe shoqërore si shtet i ri. Kjo temë lidhet me dilemën kryesore që kishin miqtë tanë perëndimorë që ishin sponsorët e pavarësisë sonë kur na e dhanë atë. Shumë mirë bëjmë që ja japim pavarësinë kosovarëve se e meritojnë për shumë arsye. Por a do të jetë Kosova një vend i vetëmjaftueshëm ekonomikisht ? Me pak fjalë, a do dijë qeverisja të krijojë një sistem ekonomik që t’i ofrojë popullsisë së vet një nivel mirëqenieje normale ?

Unë kam përshtypjen se boll u morën kaq gjatë, kaq shumë njerëz të penës dhe të politikës me tema të tjera që  na ndajnë si ato që përmenda. Duhet të merremi me temën e krijimit të një sistemi ekonomik që të mundësojmë jetën normale të qytetarit të Kosovës në vendin e vet. Që mungesa e këtij sistemi mos të detyrojë qytetarin tonë, me gjithë familjet të rrezikojë jetën nëpër lumenjtë e Europës në kërkim të një jete më të mirë.

Çfarë kam bërë unë ?

Si njeri i politikës, unë vazhdimisht e kam bërë timen, me fjalë, me ide dhe me akte. Asnjëherë s’kam premtuar se do bëj mrekullira, se do krijoj parajsën në tokë, por nëse do më jepej mundësia do të bëja shumëçka që kjo që po ndodh, të mos ndodhte. S’jam nisur nga kurrfarë interesi personal, përveçse nga ndjenja e shërbimit për vendin tim, megjithë zhurmuesve profesionistë të të gjitha stinëve.

-A nuk mund të kishim miratuar dhe zbatuar që herët një plan rimëkëmbie të ekonomisë, si ai që unë propozova në 1999, mbështetur mbi një model të suksesshëm privatizimi, jo si ky që për fat të keq kemi realizuar deri më sot ? Unë kam folur që në fillim kundër këtij privatizimi, i cili e rrënoi më tej ekonominë, frenoi zhvillimin, rriti papunësinë, nxiti emigracionin etj. Kam folur dhe flas për partneritetet publiko private, kam propozuar dhe propozoj shumë ide dhe projekte në këtë drejtim duke filluar me Trepçën, me sistemin bujqësor, me sistemin energjitik, etj, etj. Nëse do të merreshin dhe do merren në konsideratë këto ide, qoftë dhe pjesërisht,  duke debatuar rreth tyre, nëse do të implementoheshin dhe implementohen ato, atëherë situata do ishte ndryshe. Papunësia do të ishte më e ulët dhe njerëzit nuk do detyroheshin të linin vendin si tani. Por unë s’kam patur mundësi për t’i realizuar ato. Nesër mund të jetë vonë.

-A nuk mund të kishim krijuar dhe ruajtur me kohë një sistem ligjor dhe institucional që të nxiste investimet e huaja, që të konkuronte vendet fqinjë, jo thjesht nëpërmjet burimeve natyrore që ne kemi, por dhe burimeve njerëzore, politikave të duhura, etj ? Kështu do të kishim më shumë investitorë, më shumë punë, më shumë zhvillim. Do ta sillnim Europën në Kosovë dhe s’do ta kërkonim jashtë saj.  Më duket se nuk e kemi. Ne me Ministrinë e Tregtisë dhe Industrisë kemi bërë diçka në përmirësimin e klimës së të bërit biznes siç e tregojnë klasifikimet ndërkombëtare, por ngelet akoma shumë për të bërë.

-A nuk duhet të kishim krijuar një sistem unik të arsimit profesional që t’i përgjigjej tregut të punës ? Duhet të kishim lejuar vetëm pak universitete, por serioze që të prodhonin kapacitetet që duheshin për zhvillim,  dhe jo mijëra juristë dhe politologë. Si qytetar unë kam mbështetur themelimin e Universitetit amerikan, ndoshta universiteti privat më i mirë në rajon, por s’kam patur mundësi të bëja më shumë. Por një e di, se mungesa e një shkollimi të mirë na frenon në nxitjen e punësimit.

-A nuk na duhet  një strategji zhvillimore afatgjatë, që të miratohet në mënyrë konsensuale dhe që të jetësohet nga të dijshmit ? Kjo strategji duhet të përcaktojë prioritetet tona, aftësitë konkuruese, dhe mbi të gjitha të jetë komplementare me atë të Shqipërisë. A po shikoni se ç’po ndodh në rajon ? Qeveritë e Maqedonisë me atë të Serbisë dhe Bullgarisë, po takohen dhe po ecin përpara në këtë drejtim. E pse ne mos të bëjmë të njëjtën gjë ? Unë kam bërë shumë aktivitete, kam hartuar shumë projekte, kam lëshuar shumë thirrje shoqërive dhe elitave tona politike, si qytetar, si ndërmarrës, si zëvendëskryeministër, si president, por unë s’mund të bëj më shumë, me këtë përfaqsim politik që kam në qeveri. Më duhet ndihma e qytetarëve, më duhet konsensusi ndërpartiak që të bëj më shumë.

-Unë kam bërë diçka me ndërmarrjet e mia që punësojnë mijëra njerëz brenda dhe jashtë Kosovës. Akoma më shumë do punësoj në të ardhmen dhe vazhdimisht e kam këtë shqetësim. Unë kam mbështetur brenda Kosovës dhe investitorë të tjerë apo ide biznesi të suksesshme siç kanë qenë ato në Gjakovë, në Kamenicë, etj, etj. Diku na kanë lejuar, diku na kanë sabotuar, por kam shikuar vetëm përpara.

Unë di të bëj shumëçka në ekonomi dhe kjo është arsyeja pse u ktheva në Kosovë, ndryshe nga bashkëkombasit e mi që sot duan të ikin. Punova për vete, dhe për qindra e mijëra bashkatdhetarë të mi, por dikur thashë se duhet të kthehem që t’i realizoj idetë e mia në vendin tim.

Sot para pamjeve në televizion, para shkrimeve, atyre pak debateve rreth temës së ikjes së bashkatdhetarëve tanë jashtë vendit për një jetë më të mirë, unë bëj një thirrje. Të mendojmë për sistemin tonë ekonomik që ta zhvillojë Kosovën, të rrisë punësimin, mirëqenien. E kemi fituar luftën, por sot duhet të fitojmë paqen. Duhet t’i tregojmë miqve tanë që na ndihmuan në luftë, se ne e meritojmë ndihmën e tyre. Le t’i lemë për një herë tjetër debatet për do tema që presin, që na ndajnë, dhe që na marrin shumë energji që duhet t’i përdorim diku tjetër.

Zv.kryeministëri i parë i Qeverisë së Republikës së Kosovës, z. Behgjet Pacolli, sot priti në një takim ambasadoren e Kanadasë në Zagreb, Jorezidente për Kosovë, znj Louise Larocqye.

Z. Pacolli, shprehu falënderimet e veçanta për qeverinë Kanadeze, sidomos për rolin që kishte shteti Kanadez në rindërtimin e institucioneve demokratike në Kosovë. z. Pacolli po ashtu e informoi ambasadoren LaRocqye me iniciativat që po ndërmerr Qeveria e Kosovës lidhur me tërheqjen e investimeve të huaja, sidomos në zhvillimin e bujqësisë, energjisë elektrike dhe minierave, duke kërkuar që edhe biznesi kanadez të jetë prezent në vendin tonë.

Ambasadorja Louise Larocqye, e përgëzoj z. Pacolli për angazhimin e tij të posaçëm në rritjen e numrit të njohjeve për Kosovën. Znj. Larocqye shprehu interesimet konkrete që ka biznesi Kanadez për të investuar në sektor të veçantë. Po ashtu shprehu nevojën që sa me shpejt të nënshkruhet marrëveshja për mbrojtjen e investuesve Kanadez në Kosovë.