Budvë, 30 nëntor 2018 –
Mora rrugën drejt qytetit bredetar Malazez, Budva, atje ku do e përfaqësojë Republikën e Kosovës në takimin e ministrave të jashtëm të Ballkanit perendimor WB6.
Tema kyqe e këtij Ministeriali ishte Integrimi Evropian i rajonit tonë dhe shtyrja përpara e procesit të Berlinit. Në takime jo formale para se të fillonim zyrtarisht me liderët e Shqipërisë, Malit të Zi, Maqedonisë, diskutuam se si procesi i pajtimit është kyç për të ardhmen e Ballkanit Perendimor.
Thash se takimi i Ministrave të Jashtëm të Ballkanit Perëndimor erdhi në një moment të rëndësishëm për rajonin, por edhe për BE-në.
Homologve nga Ballkani u thash se është me rëndësi të sigurojmë vazhdimësinë e aktiviteteve të mëparshme rajonale, si dhe të kontribuojmë në rritjen e bashkëpunimit reciprok, si mjet për garantimin e stabilitetit dhe ndërlidhshmërisë në rajon.
Por takimi i të premtës që po zhvillohej në Budva, nuk kaloi pa tensione e përplasje. Sigurisht, tensionet si gjithnjë erdhen edhe kësaj radhe nga përfaqësuesit e Serbisë dhe Bosnjë Hercegovinës.
Gjithçka nisi pasi kërkova një ndryshim në deklaratën e përbashkët të ministrave të vendeve të Ballkanit Perëndimor. Insistimi dhe kërkesa që këmbngulja ka konsistuar në respektin e ndërsjellë për Kosovën në zbatimin e marrëveshjes së tregtisë së lirë CEFTA.
Hipokrizia ishte kur fjalën e mori ministri i Jashtëm i Bosnjës dhe Hercegovinës Igor Crnadak.
Crnadak filloi me kritika për Kosovën, se ne kishim vendosur taksën 100% për produktet nga Serbia dhe Bosnjë dhe Hercegovina.
Si përgjigje ia ktheva Crnadak, duke i thënë se Bosnja dhe Hercegovina ka shkelur në vazhdimësi marrëveshjet si dhe frymën e bashkëpunimit rajonal.
“Dëgjo Igor, ne ju respektojmë juve. Por ju e keni ofenduar vendin tim. Ndonëse ne ju respektojmë juve, ne e respektojmë Bosnjën. Ma thuaj sa kamionë i lejoni ju të hyjnë në Bosnjë? Asnjë! A e respektoni dokumentacionin tonë, i cili shoqëron mallin nga Kosova në Bosnjë? Jo, ju nuk i pranoni, nuk i respektoni!”.
Vazhdova duke i’a shpalosur realitetin se: “A i njihni ju vulat tona? Jo nuk i njihni vulat tona. A munden kamionët tonë të vijnë në Bosnje dhe Hercegovinë me tabela të Kosovës? Jo ata nuk mund të vijnë”.
“Deri tani ne kemi bërë mjaftueshëm. Ne i pranojmë mallrat tuaja ne e pranojmë dokumentacionin tuaj, ne i pranojmë vulat tuaja. Ne i pranojmë kamionët tuaj ne i pranojmë pasaportat tuaja, ne kemi pranuar të gjitha këto”.
I thash se ju duhet ta respektoni faktin se Kosova është shtet i pavarur dhe i pranuar nga dy të tretat e shteteve të botës dhe ju duhet të tregoni respekt për këtë. Në të ardhmen ne duhet të kemi vetëm reciprocitet, vetëm reciprocitet.
“Ju e dini sa herë unë kam biseduar me ju për çështjen e vizave! Igor, ju mund të vini në çdo kohë në Kosovë”.
Para të pranishmëve thash madje me një doze nervozizmi se është e çuditshme lehtësia me të cilën Serbia dhe Bosnja e Hercegovina nisen e na akuzojnë.
Këtë po e bëjnë në sy dhe prapa syve tanë, e bëjnë në lindje e perendim. Boll është boll, u tha para edhe se ta shpallnim pavarësinë, është koha që edhe BE ta afirmojë faktin që e ardhmja e qëndrueshme e marrëdhênieve korrekte dhe konstruktive kalon përmes kushtëzimit të Serbisë dhe Bosnje e Hercegovinës, me pranimin e faktit që Kosova është realitet shtet i pakthyshëm.
“Ne mirëkuptojmë rëndësinë e ruajtjes së frymës konstruktive, këtë po e bëjmë në secilin rast, por nuk mund të pranojmë asnjë situatë, që të mos sillemi brenda dhe ndërkombëtarisht sikurse na takon, si shtet i barabartë në mesin e shteteve tjera në rajon. Serbia dhe BeH që na akuzojnë për sjelljen shtetërore reciproke përmes takses, le ta dijë secili kudo, se as njëra e as tjetra nuk e kanë me taksën per se, por më shumë e kanë hall të na fusin në kurthin e të sjellurit si kuazi-shtet”
Ky ishte thelbi i asaj çfarë refuzova në WB6, dhe këtë ia thashë homologut nga BeH, por që ta dëgjojnë edhe të tjerët që ishin prezent aty.
Por ky propozim nuk u prit mirë nga ministri i Jashtëm i Bosnje Hercegovinës, Igor Crnadak si dhe nga përfaqësuesi serb. Kurse në mbështetje të kërkesës time doli homologu shqiptar Ditmir Bushati.
Vëllau nga shteti amë ua bëri të qartë se nëse Bosnja dhe Serbia nuk tregojnë mirëkuptim, atëherë për Shqipërinë e Kosovën është shumë e lehtë të kthehen tek qëndrimet kombëtare.
“Besoj se kemi nevoje për të vendosur më shumë theksin tek pajtimi i cili lidhet drejtpërdrejt dhe me vullnetin politik për të bashkëpunuar dhe vijuar me proceset për të cilat kemi rënë dakord me parë. Bashkëpunimi ende nuk është aty ku duhet për shkak të mungesës së vullnetit politik. Një gjë e tillë ndikon jo vetëm zhvillimin por edhe klimën e bashkëpunimit që po mundohemi të krijojmë në rajonin tonë. CEFTA gjithashtu duhet të interpretohet në raport me angazhimet e tjera që çdo vend ka ndërmarrë. Nëse Bosnje Hercegovina dhe Serbia nuk tregojnë mirëkuptim, atëherë dhe për Shqipërinë dhe Kosovën është shume me e lehta te kthehen tek qëndrimet kombëtare”
Përplasjet erdhen në një kohë kur ne si qeveri e Kosovës kemi vendosur taksen 100% për mallrat nga Serbia dhe Bosnje Hercegovina.
Pavarësisht tensionit që pala serbe dhe ajo boshnjake krijuan takimi i Budvës përfundoi punimet me një deklaratë të përbashkët dhe në tekst u përfshi edhe ndryshimi i kërkuar nga unë dhe që u mbështet nga Bushati.
