Prishtinë, 11 dhjetor 2019 –
Kam vendosur ta shpall Peter Handke si persona non grata në Kosovë për shkak të mbështetjes që i dha Millosheviqit dhe politikave të tij gjenocidale…
Ai dhe çmimi Nobel treguan mungesë respekti për viktimat e gjenocidit.
Republika e Kosovës nuk e mirëpret fituesin e çmimit Nobel për letërsinë, Peter Handke, pasi debati për çmimin e shkrimtarit austriak vazhdon të shkaktojë zemërim dhe polemika.
Handke iu dha çmimi në një ceremoni në Stokholm të martën. Por Akademia Suedeze, e cila zgjedh fituesin, është përballur me një breshëri kritikash për zgjedhjen e autorit 77-vjeçar.
Handke foli në funeralin e ish-udhëheqësit serb Slobodan Millosheviç në vitin 2006 dhe akuzohet për shtrembërim të historisë lidhur me qëndrimin e tij ndaj ngjarjeve që shoqëruan shpërbërjen e përgjakshme të Jugosllavisë.
Çmimi i Handke u bë një pikë ndezje e menjëhershme kur u shpall në tetor. Javën e kaluar Peter Englund, një anëtar i Akademisë Suedeze, njoftoi se do të bojkotonte ceremoninë, duke shtuar: “Të festosh çmimin Nobel të Peter Handke do të ishte hipokrizi e madhe nga ana ime”.
Ceremonia e ndarjes së çmimeve, në të cilën Handke mori çmimin dhe medaljen e tij prej 9 milion SEK (743,000 £), u bojkotua nga përfaqësuesit zyrtarë të të paktën gjashtë vendeve, përfshirë Kosovën.
Christina Doctare, një mjeke suedeze dhe laureate e çmimit Nobel për paqen në vitin 1988, tha se do ta kthente çmimin e saj në shenjë proteste ndaj zgjedhjes së Handke, pasi ishte dëshmitare e luftës në Bosnje. Handke zgjodhi të fliste në funeralin e Millosheviçit, pasi ish-udhëheqësi vdiq ndërsa ishte në gjyq në Hagë për gjenocid, krime lufte dhe krime kundër njerëzimit.
Shkrimet e autorit mbi luftën janë akuzuar gjithashtu për minimizimin e krimeve serbe të luftës, megjithëse ai mbetet i popullarizuar në Serbi, ku shumë besojnë se ai sfidon narrativën se serbët ishin agresorët e vetëm gjatë viteve 1990. Në vend të pendimit apo angazhimit me kritikët e tij, Handke ka zgjedhur të injorojë dhe ofendojë ata që përpiqen ta përballojnë atë me deklaratat e tij të së kaluarës.
Gjatë një konference për shtyp para ceremonisë, autori u pyet nëse ai tani i pranon faktet e masakrës së Srebrenicës, në të cilën u vranë pothuajse 8,000 muslimanë boshnjakë. “Preferoj letrën higjienike, një letër anonime me letër higjienike brenda, ndaj pyetjeve tuaja boshe dhe injorante”, i tha Handke gazetarit që bënte pyetjen.
Në një leksion inaugurues një ditë më vonë, ai nuk e përmendi polemika.
Të mërkurën, autorit u ndalua gjithashtu zyrtarisht nga kryeqyteti i Bosnjës, Sarajeva, ku qeveria rajonale tha se Handke do të “provokonte zemërimin dhe poshtërimin” e viktimave të luftës nëse do ta vizitonte.
Megjithatë, autori ka thënë se planifikon të vizitojë pjesën e administruar nga serbët të Bosnjës në pranverë. Ai ka qenë një vizitor i shpeshtë i njërës prej enklavave të administruara nga serbët në territorin e Kosovës, të cilën tani do t’i ndalohet ta vizitojë.
Një numër i grupeve të të mbijetuarve i shkruan letra proteste komitetit të Nobelit pas shpalljes së fitores së Handke. Duke iu përgjigjur Murat Tahiroviçit, presidentit të Shoqatës së Viktimave dhe Dëshmitarëve të Gjenocidit, kryetari i Komitetit të Nobelit, Anders Olsson, shprehu “shqetësim dhe pikëllim të thellë” për ndjenjat e shprehura për çmimin, por qëndroi prapa vendimit të akademisë.
